Serwis turystyczny

Egipcie formą pomnika był obelisk, czyli zwężający się ku górze czworoboczny słup ścięty u szczytu w formie ostrosłupa. Do najsłynniejszych tego typu monumentów zalicza się obelisk na Placu Zgody w Paryżu oraz obeliski Kleopatry w Londynie i w Nowym Jorku. Nie mają one bezpośredniego związku z egipską królową. W rzeczywistości wykonano je ku czci egipskiego władcy Totmesa III 1500 lat przed naszą erą w Heliopolis (dziś dzielnica Kairu). W dziewiętnastym wieku Egipt podarował je rządom Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W roku 30 p.n.e. Rzymianie podbili Egipt przejmując i rozwijając tradycję budowania monumentów ku czci wybitnych władców i obywateli. Podobnie jak w Egipcie powstawały świątynie i okazałe grobowce, na przykład Świątynia Boskiego Juliusza w Rzymie została wzniesiona dla upamiętnienia Juliusza Cezara. Domeną Rzymian stały się jednak unikalne, niespotykane w innych kulturach starożytnych łuki. Były to monumenty mające upamiętniać ważne wydarzenia militarne, przede wszystkim spektakularne zwycięstwa, oraz związane z nimi postaci dowódców lub cesarzy, a także przypominać o potędze cesarstwa rzymskiego. Większość rzymskich łuków triumfalnych przetrwała do dnia dzisiejszego, przez lata uległy jednak zniszczeniu zwieńczające je na górze rzeźby zaprzęgniętych w konie rydwanów. Zwykle budowano łuki pojedyncze lub potrójne. Stały często nad drogą, więc łuk środkowy musiał być najwyższy, by zmieściły się pod nim duże pojazdy, pod łukami bocznymi zaś, w przypadku konstrukcji potrójnej, mieli przechodzić piesi. Rzymski cesarz Dioklecjan zosta! pochowany w Splicie położonym na terenie dzisiejszej Chorwacji, w mauzoleum wybudowanym w około 300 roku naszej ery. Znajdowało się ono w ogromnym ufortyfikowanym pałacu, zbudowanym na planie ośmiokąta. Pomimo iż mauzoleum usytuowano wewnątrz budowli, miało ono swoją własną kopułę i korynckie kolumny oraz ozdobny fryz, czyli poziomy pas z medalionami przedstawiającymi Dioklecjana i jego żonę. O rozmiarach mauzoleum może świadczyć fakt, że w średniowieczu zostało przekształcone w katedrę. Jednym z najsłynniejszych mauzoleów wzniesionych w czasach renesansu jest Mauzoleum Me-dyceuszów we Florencji, utrzymane w stylu klasycznym, zaprojektowane w roku 1521 przez samego Michała Anioła jako grobowiec Lorenzo i Giuliano Medyceuszów. Mauzolea stały się ponownie popularne za sprawą architektów w okresie neoklasycyzmu. W roku 1816 angielski architekt sir John Soane zaprojektował mauzoleum dla siebie i swojej żony. Jest to monument utrzymany w wyważonym stylu klasycznym.

We współczesnym Rzymie do najsłynniejszych należą łuk Tytusa (81 n.e.) i Septymiusza Sewera (204 n.e.). Łuk Tytusa to budowla jednoprzelotowa, bogato zdobiona, z rzeźbionym fryzem oraz wykutym w kamieniu napisem. Monument ten został wzniesiony dla upamiętnienia upadku Jerozolimy, zaś widniejąca na nim płaskorzeźba przedstawia cesarza Tytusa w geście zwycięstwa. Łuk Septymiusza Sewera jest chyba najsłynniejszym przykładem konstrukcji potrójnej. Potężny łuk centralny i dwa mniej okazałe łuki boczne również wieńczy inskrypcja. Podobne budowle można zobaczyć na terenie całych Włoch, a także w wielu krajach podbitych w czasach cesarstwa rzymskie go, na przykład Łuk Tyberiusza w Orange we Francji (30-20 p.n.e.) oraz Łuk Trajana (113 n.e.) na szosie wiodącej do portu we włoskiej miejscowości Ankona. zymianie nie budowali obelisków. Zastąpili je kolumnami, które podobnie jak łuki, wznoszono dla upamiętnienia sukcesów militarnych oraz ku czci wybitnych generałów. Jednym z najsłynniejszych monumentów tego typu jest wolno stojąca Kolumna Trajana autorstwa greckiego architekta Apollodorosa z Damaszku, wzniesiona w roku 114 n.e. usytuowana na Forum Trajana w Rzymie. Kolumna ma ponad 40 metrów wysokości, zdobi ją aż 2500 rzeźb przedstawiających ludzkie postacie w scenach ukazujących zwycięskie kampanie wojenne cesarza Trajana. Wewnątrz cokołu znajduje się komora grobowa z prochami władcy i jego żony. Kolumnę wieńczy marmurowa głowica dorycka. W wersji oryginalnej znajdował się na niej posąg Trajana. W roku 1587 umieszczono w komorze grobowej statuę przedstawiającą Św. Piotra. Mauzolea (potężne grobowce) oraz sarkofagi (kamienne trumny zdobione płaskorzeźbami lub posągiem zmarłego) są również rodzajem pomników ku czci zmarłych osób. Etruskowie, którzy zamieszkiwali tereny środkowych Włoch od około 800 roku p.n.e. do trzeciego stulecia przed naszą erą, gdy zostali podbici przez Rzymian, pozostawili po sobie wiele tego typu monumentów wykonanych w kamieniu, brązie i terakocie. Kamienny sarkofag zdobiony podobizną zmarłego i wysokiej klasy płaskorzeźbami umieszczano w specjalnym grobowcu. Etruskie grobowce są prawdziwą skarbnicą wiedzy o życiu i kulturze tych ludzi. Można tu bowiem znaleźć nie tylko sarkofagi, lecz także przedmioty codziennego użytku. Komnata, w której znajdowała się trumna, była umeblowana, natomiast jej ściany zdobiły malowidła. Niemal cała wiedza, jaką naukowcy posiadają o Etruskach oparta jest na znaleziskach z miejsc pochówku. Wiedzy tej nie ma zbyt wiele, ponieważ badania są ograniczone do małej liczy przypadków i trzeba się napracować, by zdobyć informacje.